نگاهي تحليلي به پردازنده‌هاي ايتانيوم شركت اينتل

 

   

مقدمه :
عرضه نسل جديدي از پردازنده‌هاي اينتل موسوم به Core 2 از نيمه دوم سال جاري ميلا‌دي چنان پرهياهو و همراه با تبليغات صورت گرفت كه باعث شد يك خبر مهم ديگر در لا‌به‌لا‌ي اين وقايع كمتر مورد توجه قرار گيرد. اين رويداد با اهميت، معرفي نسل جديد پردازنده‌هاي ايتانيوم بود. جالب آن‌كه، همين سردي و سكوت نسبي خبري در اين باره، چنان به چشم آمد كه بار ديگر موضوع آينده اين خانواده از پردازنده‌هاي چيپزيلا‌ به بحث داغ محافل IT تبديل شد. معرفي نسل جديد ايتانيوم بهانه‌اي براي بررسي اجمالي وضعيت فعلي و آتي آن است كه در اين نوشتار به آن مي‌پردازيم.

شركت اينتل در ماه جولا‌ي امسال و پس از مدت‌ها تأخير و انتظار، نسل جديد پردازنده‌هاي ايتانيوم را عرضه كرد. اين پردازنده كه اكنون با نام رسمي ايتانيوم2 (و نام رمز Montecito) در معرض فروش قرار گرفته داراي دوهسته پردازشي و 7/1 ميليارد ترانزيستور است.  اينتل برخلا‌ف گفته‌هاي قبلي، پردازنده‌هاي مبتني بر معماري ايتانيوم 2 را با سرعت‌هاي كلا‌كي بين 4/1 تا 6/1 گيگاهرتز عرضه كرده است. برق مصرفي پردازنده جديد بين 76 تا صد وات اعلا‌م شده و به اين ترتيب اينتل مدعي است كه به‌رغم كاهش بيست‌درصدي مصرف برق در مقايسه با نمونه تك‌هسته‌اي ايتانيوم كارايي آن دو برابر شده است. گرچه حتي در صورت صحت اين ادعا، موفقيت ايتانيوم 2 در هاله‌اي از ابهام قرار دارد.

از روِيا تا واقعيت
<با معرفي معماري ايتانيوم، كه با همكاري HP و اينتل توسعه يافته است، EPIC به واژه‌اي منسوخ بدل مي‌شود. اين فلسفه طراحي جديد در آينده جانشين RISC و CISC خواهد شد. اين معماري در عين سازگاري كامل با محاسبات 32 بيتي مدخلي به آينده 64 بيتي خواهد بود.>

جملا‌ت فوق بخشي از ادعاهاي دو شركت HP و اينتل در سال 2001 و همزمان با معرفي اولين نسل پردازنده‌هاي ايتانيوم است. اين دو شركت حتي پا را از اين فراتر گذاشته و اعلا‌م كرده بودند كه ايتانيوم جايگزين معماري X86 خواهد شد. اتفاقي كه هرگز نيفتاد و  دو شركت در تحقق اولين بخش از اهداف خود ‌چنان كه انتظار مي‌رفت، موفق نبوده‌اند.

در واقع در وادي سرورهاي رده بالا،‌ پردازنده‌هاي خانواده Power شركت IBM و Ultra Sparc شركت سان، همچنان رقبايي قابل اعتماد و مقبول محسوب مي‌شوند و توانسته‌اند بخش عمده‌اي از بازار اين حوزه را به خود اختصاص دهند. در اين ميان البته تحولا‌ت ديگري نيز در اين زمينه رخ داد. شركت HP در سال 2004 اعلا‌م كرد از مشاركت در طراحي و توسعه پردازنده‌هاي ايتانيوم منصرف شده است. البته اين شركت بخش تحقيقاتي خود در زمينه ايتانيوم را در اختيار اينتل قرار داد و در عين حال اعلا‌م كرد كه همچنان از حاميان اين پردازنده خواهد بود.

از سوي ديگر، اضافه كردن كدهاي الحاقي به نرم‌افزارهاي 32 بيتيِ توسعه يافته براي معماري X86، به منظور فراهم ساختن امكان اجراي آن‌ها روي پردازنده‌هاي 64 بيتي، در تغيير وضعيت ايتانيوم تأثيرگذار بود. عرضه اين كدهاي الحاقي از سوي EM64T) AMD) نه‌تنها بخشي از مشكلا‌ت مقياس‌پذيري X86 را برطرف نمود، بلكه اينتل را نيز بر آن داشت تا با اضافه كردن اين ويژگي، از عقب افتادن در رقابت در اين زمينه جلوگيري كند. گو اين‌كه، چنين كاري اساساً مي‌توانست به پديد آمدن رقيبي بالقوه براي ايتانيوم منتهي شود. اين موضوع امروزه نمود بيشتري پيدا كرده است.

برخي از سرورهاي رده بالا‌ي شركت سان مايكروسيستمز (سري Galaxy) با بهره‌گيري از شانزده پردازنده opteron  كارايي بالا‌يي از خود نشان داده‌اند. به اين ترتيب گرچه پردازنده‌‌اي چون opteron براي بازاري متفاوت با ايتانيوم در نظر گرفته شده است، AMD با اين پردازنده و به كمك شركت‌هايي چون سان توانسته است تا حدودي به قلمروي سرورهاي رده بالا‌ نيز دست‌اندازي كند. همين موضوع در مورد اينتل نيز صادق است. پردازنده‌هاي Xeon اين شركت به واسطه پيشرفت‌هاي چشمگير X86 طي سال‌هاي اخير، به ويژه گسترش طراحي پردازنده‌هاي چند هسته‌اي، ‌توانسته‌اند بخشي از بازار ايتانيوم را از آن خود كنند. چه آن‌كه سازندگان نرم‌افزار بدون نياز به توسعه دوباره نرم‌افزارها براي يك پلتفرم جديد مي‌توانند از اين پردازنده‌ها بهره ببرند.

دو پارادوكس
نگراني عمده ديگر درباره ايتانيوم، به كارايي اين پردازنده باز مي‌گردد. به رغم به كارگيري يك فلسفه طراحي مدرن (فلسفه طراحي EPIC كه سرنام عبارت (Explicity Parallel Instruction Computing) مي‌باشد و در واقع آميزه‌اي از ويژگي‌هاي معماري RISC و VLIW را به ارث برده است) كه دست كم به لحاظ تئوري و در ميان محافل آكادميك بسيار تحسين‌برانگيز و آينده‌نگرانه به نظر مي‌رسد، اين پردازنده نتوانسته است چنان كه بايد، از نظر كارايي بر رقباي خود فايق آيد.

برآورده نشدن اين انتظارات بالا‌ از ايتانيوم (انتظاراتي كه شايد از ادعاهاي اينتل در مورد اين پردازنده نشأت گرفته باشد)، چه در مورد اجراي نرم‌افزارهاي توسعه‌يافته براي X86 روي اين پردازنده (از طريق شبيه‌سازي) و چه در مورد نرم‌افزارهايي كه اختصاصاً براي آن طراحي و ساخته شده‌اند، صادق است. در مورد اول، اينتل با تعبيه ترانزيستورهاي ويژه‌اي در نسل اول پردازنده‌هاي ايتانيوم امكان اجراي نرم‌افزارهاي X86 روي ايتانيوم را فراهم كرده بود، اما نسبت پايين كارايي به قيمت ايتانيوم در مقايسه با پردازنده‌هاي Xeon (كه علا‌وه بر اجراي طبيعي نرم‌افزارهاي X86 قيمت پايين‌تري نسبت به ايتانيوم دارند)، باعث ماندگاري بسياري از توسعه‌دهندگان در پلتفرم قديمي و غالب امروزي، يعني X86 شده است.

با اين وصف، توسعه موازي دو معماري متفاوت از پردازنده‌ها در حوزه سرورها از سوي اينتل، اين شركت را با وضعيتي متناقض روبه‌رو ساخته است. چنان كه به نظر مي‌رسد اينتل خود در جايگزيني ايتانيوم به جاي X86 ناتوان يا در خوشبينانه‌ترين حالت مردد است.

در مورد دوم نيز تأخيرهاي پياپي اينتل در ارتقا و عرضه پردازنده‌هاي ايتانيوم چنان بوده كه شركت‌هايي چون IBM به سادگي توانسته‌اند در بازار پردازنده‌هاي رده بالا‌ جولا‌ن دهند. ريزمعماري پردازنده‌هاي ايتانيوم در طول چهار نسل متوالي توليد (از 180 نانومتر تا 65 نانومتر) تغيير چنداني نكرده است و توليد نمونه دوهسته‌اي آن در زماني صورت گرفته است كه اكنون حتي به كارگيري فناوري توليد پردازنده‌هاي چندهسته‌اي به پي‌سي‌هاي خانگي معمولي هم رسوخ كرده است.
 
جالب آن كه، اينتل در مقام استدلا‌ل در اين باره به نكته جالبي اشاره مي‌كند. از ديدگاه اين شركت اگر تحولا‌ت پياپي و عملي‌سازي سريع نوآوري‌ها در دنياي پي‌سي‌ها امري پسنديده و مرسوم است، اين موضوع در دنياي سرورها غيرضروري و حتي دردسرساز است. به زعم اين شركت، دگرگوني‌هاي متوالي سخت‌افزاري، علا‌وه بر افزايش مشكلا‌ت در حوزه سرورها (طراحي مجدد چيپ‌ست، بهينه‌سازي‌هاي نرم‌افزاري و ...) برخلا‌ف مهم‌ترين خواسته مشتريان اين حوزه، يعني ثبات است.

در عين حال، چه اين ديدگاه توجيهي براي ناتواني اينتل در ارتقاي ايتانيوم تلقي شود و چه واقعيتي ملموس و منطقي، نتيجه اين امر، نرسيدن به اهدافي است كه اين شركت براي اين پردازنده در نظر گرفته بود. به هر حال نامشخص بودن نسبي وضعيت پيشرفت اين پردازنده و تأخيرهاي چند باره در عرضه مدل‌هاي سريع‌تر و پيشرفته‌تر ريسك مهاجرت به اين خانواده‌ از پردازنده‌هاي اينتل را تا جايي بالا‌ برده است كه بسياري از شركت‌ها رغبتي به پذيرش يا پشتيباني از آن ندارند. 1 به عنوان نمونه دو شركت دل و IBM از سال گذشته پشتيباني از اين پردازنده‌ها را لغو كردند.

آينده ايتانيوم
وضعيت كسب و كار شركت اينتل طي دو سال اخير چندان رضايت‌بخش نبوده است. كاهش محسوس درآمد اينتل از ابتداي سال جاري ميلا‌دي اين شركت را بر آن داشته است تا هزاران نفر از كاركنان خود را بركنار كند. اين شركت همچنين حوزه‌هاي كاري فاقد سودآوري خود را تعطيل يا واگذار مي‌كند. به عنوان نمونه،  اواسط سال جاري واحد طراحي و توليد تراشه‌هاي ويژه موبايل و كامپيوترهاي جيبي خود يعني Xscale را به شركتي به نام Marvell فروخت.

در عين حال واحد طراحي و توليد ايتانيوم همچنان به كار خود ادامه مي‌دهد و به رغم تمام مشكلا‌ت موجود، همچنان مورد علا‌قه اينتل است. در حال حاضر HP بيش از هفتاد درصد بازار سرورهاي مبتني بر ايتانيوم را در اختيار دارد و همين موضوع از نگاه برخي از كارشناسان باعث ايجاد ترديد درباره ناميدن ايتانيوم به عنوان يك استاندارد صنعتي شده است.

در عين حال اينتل براي رهايي از وضعيت فعلي به يك خط مشي دقيق و كامل نياز دارد. اين شركت اقدامات ديگري را نيز به منظور گسترش ايتانيوم در حوزه سرورهاي انجام داده است. به عنوان نمونه،  اعلا‌م كرده است كه در سال 2008 با عرضه چيپ‌ست‌هاي يكپارچه سازگار با  پردازنده‌هاي Xeon و ايتانيوم، پلتفرم مشتركي را در اين حوزه معرفي خواهد كرد تا امكان ارتقا به پردازنده‌هاي ايتانيوم براي مشتريان Xeon را فراهم كند.

در نهايت بايد ديد كه آيا ايتانيوم نيز به عنوان يكي ديگر از بلندپروازي‌هاي جاه‌طلبانه اينتل با شكست مواجه خواهد شد يا اين شركت براي اثبات اين كه اين پلتفرم سزاوار نامي الهام گرفته از آن كشتي غول پيكر مغروق، تايتانيك، نيست،2 سياست‌هاي تازه‌اي دارد.

پي‌نوشت
1- نمونه بارز اين موضوع شركت سيليكون گرافيكس است. اين شركت اوايل سال جاري اعلا‌م ورشكستگي كرد. سيليكون گرافيكس تأخيرهاي متوالي در عرضه ايتانيوم، پردازنده‌‌اي كه ستون اصلي پلتفرم‌هاي ويژه گرافيك و جلوه‌هاي تصويري اين شركت محسوب مي‌شد،‌ را يكي از دلا‌يل عمده ورشكستگي ناميده بود.

2 - اولين بار اسكات مك ‌نلي مدير اجرايي پيشين شركت سان، لقب <ايتانيك> را به پردازنده‌هاي ايتانيوم شركت اينتل داده بود؛ لقبي كه به شدت مورد استقبال قرار گرفت و به سرعت شايع شد!

هشت سؤال رايج در مورد ويندوز ويستا

 

  
مقدمه :
در روز چهارشنبه هفدهم آبان ماه، شركت مايكروسافت نسخه نهايي سيستم‌عامل جديد خود را با نام <ويندوز ويستا> به سازندگان سخت‌افزار ارائه كرد و بدين ترتيب كار توسعه ويندوز ويستا به پايان رسيد و مايكروسافت رسماً درگير توزيع و فروش اين سيستم‌عامل جديد شد. از سال قبل نسخه‌هاي بتاي اين سيستم‌عامل در اختيار همگان قرار گرفت و كم و بيش روي رايانه‌هاي شخصي گسترش يافت. در اين نوشتار مي‌خواهيم به هشت سؤال مهم در مورد ويندوز ويستا پاسخ دهيم كه ممكن است به ذهن هر شخصي كه به تازگي با اين محصول مايكروسافت آشنا شده است، خطور كند.

‌ويندوز ويستا كي در اختيار عموم قرار خواهد گرفت؟
مطابق زمانبندي مايكروسافت، در ُنهم آذر ويندوز ويستا به شركت‌هاي بزرگ عرضه شد و در تاريخ سه‌شنبه دهم بهمن در اختيار عموم قرار گرفت. بنابراين خريداران خانگي مي‌توانند، پس از اين تاريخ  به تهيه ويندوز ويستا با بسته‌بندي جديد  اقدام نمايند. در اين بسته جز DVD ويستا، كتاب راهنماي استفاده از آن نيز جاي داده شده است.

چه كامپيوتري براي نصب ويندوز ويستا مناسب است؟
حداقل مشخصات لازم براي نصب و اجراي ويندوز ويستا، داشتن پردازنده‌اي با سرعت هشتصد مگاهرتز، حداقل رم 512 مگابايت، و كارت گرافيك با دقت 800 *600 است. هنگامي كه ويستا در هاردديسك نصب مي‌شود، براي كار كردن به فضايي در حدود پانزده گيگابايت نياز دارد. بنابراين پارتيشني كه ويستا در آن نصب مي‌شود، بايد حداقل بيست گيگابايت ظرفيت داشته باشد.

توجه داشته باشيد که براي استفاده از جلوه‌هاي ويژه بصري و جديد ويندوز ويستا (موسوم به Windows Aero) لازم است کامپيوتر شما به دست کم يک گيگابايت حافظه رم، پردازنده‌اي با سرعت حداقل يک گيگاهرتز و کارت گرافيکي با حداقل 128 مگابايت رم مجهز باشد.

براي نصب نسخه‌هاي حرفه‌اي ويستا به درايو DVD نياز داريد؛ زيرا اين نسخه‌ها فقط روي DVD ارائه خواهند شد، ولي مايكروسافت در نظر دارد پايين‌ترين نسخه ويستا را روي سي‌دي ارائه كند تا دارندگان كامپيوترهاي قديمي نيز قادر به نصب و استفاده از آن باشند.

لازم به ذكر است كه مشخصات سخت‌افزاري ارائه شده در اينجا، حداقل‌ها هستند و مسلماً براي كاركرد روان با سرعت مناسب، بايد از سخت‌افزارهاي بهتري استفاده كرد. مثلاً حداقل مقدار رمي كه مايكروسافت توصيه مي‌كند، يك گيگابايت است.

ويندوز ويستا در چه نگارش‌هايي ارائه شده است؟
اين سيستم عامل در شش نگارش ارائه شده است كه عبارتند از:‌Home premium ،Home Basic ،Starter ،Ultimate ،Enterprise و Business.

 پايين‌ترين نگارش آن، Starter و بالاترين آن Ultimate است. جالب است بدانيد كه مايكروسافت تصميم گرفته است نسخه Starter را فقط در كشورهاي با درآمد پايين عرضه كند و فروش آن در كشورهايي كه از نظر بانك جهاني داراي درآمد بالا هستند، ممنوع است.

تفاوت نگارش‌هاي مختلف ويستا در چيست؟
نسخه Ultimate بالاترين و كامل‌ترين نگارش ويستا است كه امكانات فراواني براي محيط‌هاي كاري،  تفريح و سرگرمي دارد. نگارش‌هاي ديگر هر كدام براي كاربري خاصي در نظر گرفته شده‌اند. مثلاً دارندگان كامپيوترهاي خانگي با تهيه نسخه Home Premium مي‌توانند از بهترين امكانات مالتي‌مديا براي تماشاي فيلم، اجراي بازي، رايت DVD و.... استفاده كنند.

در اين نگارش تمامي امكانات Windows XP Media Center و Windows XP Tablet PC وجود دارد. مايكروسافت توليد اين دو نوع ويندوز را كه در خانواده ويندوزاكس‌پي بودند، متوقف ساخته و تمامي آن امكانات را در نسخه Vista Home Premium جاي داده است. كساني كه مي‌خواهند در شركت‌ها و محيط‌هاي اداري از ويستا استفاده كنند، مي‌توانند نگارش Business ويستا را تهيه كنند كه شامل Windows Meeting Space است و امكانات برگزاري جلسات و كنفرانس‌ها را به صورت غيرحضوري و توسط وب و شبكه فراهم مي‌سازد.

Windows Mobility Center امكان نمايش فايل‌هاي Power point را فراهم مي‌سازد. در نگارش Home Basic امكانات مالتي‌مدياي پر قدرت و قوي وجود ندارد. همچنين در اين نگارش از سيستم جديد گرافيكي كه براي نمايش محيط ويندوز به كار رفته، استفاده نشده است. نگارش Enterprize فقط براي شركت‌هاي بزرگ IT در نظر گرفته شده است و امكاناتي خاص براي اين دسته از كاربران دارد.

از كجا بدانيم كدام نگارش ويستا براي كامپيوتر ما مناسب است؟
با استفاده از توضيحات داده شده در بخش قبلي مي‌توانيد نگارش مناسب را انتخاب كنيد، ولي راه‌حل ديگر، استفاده از امكاني است كه مايكروسافت براي كاربران در نظر گرفته است. قبل از شروع به نصب  ويستا امكاني در نظر گرفته شده است كه توسط آن به اينترنت متصل شويد و يك فايل ActiveX را دانلود كنيد. اين فايل كليه امكانات سخت‌افزاري كامپيوتر شما را بررسي مي‌كند و مناسب‌ترين نسخه را تشخيص مي‌دهد.

لازم به ذكراست كه در DVDاي كه توسط مايكروسافت عرضه مي‌شود، تمامي نگارش‌هاي ويستا موجود است و هر كدام از نگارش‌ها را مي‌توانيد نصب نماييد و تا سي روز به طور رايگان استفاده كنيد. در طي اين سي روز بايد اقدام به پرداخت وجه نگارش دلخواه نماييد و به طور آنلاين نسخه ويستا خود را اكتيو كنيد. با اكتيو شدن ويستا، محدوديت سي روزه از بين مي‌رود و مي‌توانيد به طور هميشگي از آن استفاده كنيد.

طريقه نصب ويستا چگونه است؟
نصب ويستا بسيار آسان و بدون دردسر است. تمامي كار تقريباً به صورت خودكار انجام مي‌شود. ابتدا DVD ويستا در داخل هاردديسك به طور موقت كپي مي‌شود كه در حدود پنج دقيقه وقت لازم دارد وسپس نصب ويستا از داخل هاردديسك آغاز مي‌شود. سرعت نصب به مشخصات كامپيوتر بستگي دارد، ولي به طور متوسط يك ساعت طول مي‌كشد.

در هنگام نصب مي‌توانيد شماره سريال ويستا را وارد كنيد، ولي اين امكان نيز فراهم آورده شده است كه اين‌كار را به بعد از نصب موكول كنيد.

چه امكانات جديدي به ويندوز ويستا اضافه شده است؟
توضيح امكانات جديد ويستا خود مي‌تواند يك كتاب باشد، ولي به طور خلاصه به چند مورد اشاره مي‌كنيم.

‌امنيت: امنيت در ويستا بسيار بالاتر از سيستم‌عامل‌هاي ديگر مايكروسافت است. مايكروسافت در ويستا يك نرم‌افزار ضد جاسوس به نام Microsoft Defender اضافه نموده است كه با امكان آپديت شدن روزانه، فايل‌هاي مخرب و جاسوس را شناسايي و پاك‌سازي مي‌كند. اينترنت اكسپلورر هفت، خود امنيت بيشتري را در هنگام كار با اينترنت تضمين مي‌كند. همچنين فايروال ويندوز ويستا جلوي انواع حملات و خرابكاري‌ها را خواهد گرفت. بنابراين با داشتن ويستا با اطمينان بيشتري مي‌توانيد از اينترنت استفاده كنيد.

جست‌وجو: امكان جست‌وجو در ويستا بهبود فراواني يافته است. در محيط‌هاي اداري يكي از مهم‌ترين مشكلات، امكان يافتن فايل‌ها و پرونده‌هاي مورد نظر در حداقل زمان است. با داشتن ويستا خيلي سريع‌تر و راحت‌تر به فايل‌هاي گمشده دسترسي خواهيد يافت!

محيط گرافيكي: محيط گرافيكي ويندوز ويستا كه Aero نام دارد، محيطي زيباتر و پوياتر را به وجود آورده است. البته استفاده كامل از اين محيط گرافيكي، مشروط به داشتن سخت‌افزاري مناسب است. فناوري جديد استفاده شده در اين محيط گرافيكي باعث شده است محيط كار ويندوز بسيار سريع‌تر و روان‌تر باشد.

برنامه‌هاي اضافه شده به ويستا عبارتند از: Photo Gallery ،IE7،Media Player11 ،Game Explorer ،Parental Controll و Microsoft Defender.

آيا استفاده از ويستا در حال حاضر توصيه مي‌شود؟
بنابر نظر شخصي نگارنده استفاده از ويستا در كامپيوترهايي كه به طور مرتب از آن‌ها استفاده مي‌شود، مانند كامپيوترهاي محيط‌هاي اداري، در حال حاضر مناسب نيست؛ زيرا اولاً  اگر سخت‌افزار كامپيوتر شما به اندازه كافي جديد و خوب نباشد، قادر به استفاده از امكانات مفيد ويستا نخواهيد بود و سيستم‌عاملي در حد Windows XP  خواهيد داشت. البته با كارايي كمتر؛ چرا كه سخت‌افزار شما توانايي لازم را ندارد.

نكته قابل توجه ديگر آن است كه بنا بر پيش‌بيني مايكروسافت، حداقل شش‌ماه زمان لازم است تا ارائه‌كنندگان سخت‌افزار درايورهاي مناسب ويستا را كه در DVD ويندوز ويستا موجود نيست، عرضه نمايند. اجراي بعضي از نرم‌افزارها نيز ممكن است مشكل داشته باشد. سازندگان نرم‌افزار نيز آپديت‌هايي ارائه مي‌دهند تا نرم‌افزارشان با ويستا سازگاري كامل داشته باشد. ولي در هر صورت ويندوز ويستا سيستم‌عاملي است كه مطمئناً ارزش استفاده و تجربه را دارد.